Birsen Tatar KILIÇ


Atatürk edebiyatı sever miydi?

Atatürk edebiyatı sever miydi?


Atatürk edebiyatı sever miydi?

        Birsen Tatar KILIÇ

“Mustafa Kemal İnsanoğludur.”  Sait Faik’in Atatürk tanımıdır bu.

 Oktay Akbal  “Atatürk Yaşam Demektir.” diyerek tanımlamış Onu. 

 Mizah ustası Aziz Nesin ise  ”Atatürk mesut bir adam değildi.”  der.

İşgal yılları, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyetin ilk yılları.... Öğreneceğimiz daha o kadar çok şey var ki o ateş yıllarına dair. İşte Atatürk’ü anlatabilmek ve onu tanımlayabilmek için tarihin ön kapısından girip arka kapısından çıkmak gerekir.  Fakat ben sonsuz Atatürk’e, bu matem gününde, tarihin penceresinden değil edebiyatın penceresinden bakacağım. 

Edebiyatı ve edebiyatçıları çokça olan toplumlar her zaman medeniyet seviyesini yakalamışlardır. Atatürk’ün meşhur edebiyat tanımı da bize bu minvalde fikir vermektedir.

“Söz ve mânayı, yani insan dimağında yer eden her türlü bilgileri ve insan karakterinin en büyük duygularını, bunları dinleyenleri veya okuyanları, çok alâkalı kılacak surette söylemek ve yazmak sanatı.”

 Diyerek edebiyatı tanımlayan Mustafa Kemal Atatürk’ün, hitabet sanatının bütün inceliklerini çok iyi bilmesi - ki bu vasfı onun asker ve devlet adamlığından ileri gelmekteydi-  edebiyat -şiir ile alakadar olmasına katkı sağlamıştır elbette.  Türk dilinin Arapça, Acemce kelimelerden arındırılmış en saf Türkçe haliyle yazılmasını, okunmasını önemsediğinden edebiyatın Türkçesiz, Türkçenin edebiyatsız edemeyeceğine kani olmuştur.

 Atatürk, askerlik, komutanlık çağlarında fırsat buldukça; Harp Okulu çağlarında satır satır, sayfa sayfa sıcağındaydı edebiyatın. Daha o yıllarda bir dergi çıkarmış, tiyatro oyunlarını izlemekten geri kalmamıştı. Edebiyata ilk sempatisi şiir ile başlamıştı. Hem Divan hem Çağdaş şiiri okumayı da dinlemeyi de pek sevdiğini biliyoruz. Salih Bozok’a yazdığı bir mektuptan da öğreniyoruz ki Fransız bir şairin şiirlerini çevirmekle epey meşgul olmuştur. Okuma, çeviri, dinleme....  sıra yazmaya geldiğinde işte İstibdat Dönemi’nin karanlık günlerini  “Kırmızı İzler” başlığını verdiği bir şiirle anlatıyor ve şiirin ilk kıvılcımı askerlikten uzak kalma kaygısıyla tutuşamıyordu. 

Üniformalı Atatürk’ün “Hürriyet ve Vatan” duygusu ile öz benliğini örmesi elbette ki Namık Kemal ‘in Hürriyet Kasidesi’ nde geçen   

“Vücûdun hamîr-i mâyesi hâk-i vatandandır;

Ne gam râh-ı vatanda hâk olursa cevr ü mihnetden.

Hakîr olduysa millet şânına noksan gelir sanma.

Yere düşmekle cevher sâkıt olmaz kadr ü kıymetten” 

Beyitlerinin o gür ve coşkulu söyleyişini yakın arkadaşı Ali Fuat Cebesoy’ a bu şiiri   “Hadi ezberleyelim” diyecek kadar önemliydi.

Tevfik Fikret’in şiirleri de Onu büyülüyordu. Şairin ölümünden üç yıl sonra Aşiyan'a çıkarken Fikret’ten aldığı inkılâp ruhuna neler borçlu olduğunu bir kez daha hatırlayacaktı çünkü Fikret’in isyankârlığı Atatürk’ün devrimci, inkılâpçı ruhunu besleyecekti.

“ Zulmün topu var, güllesi var, kal’ası varsa,

  Hakkın da bükülmez kolu, dönmez yüzü vardır;

  Göz yumma güneşten, ne kadar nûru kararsa

  Sönmez ebedî, her gecenin gündüzü vardır.”   

Umudu Tevfik Fikret’tendir, dersek mübalağa etmiş de sayılmayız.

Peyami Safa’ya “Edebiyatın tanımını kendisinden daha iyi yaptığı için teşekkür edecek kadar mütavazı 

Masasında Çerkez kaması yanı başında Balzac’ın,  Manpassant’ın ..... Kitaplarını eksik etmeyecek kadar evrensel okuyucu,

Kurtuluş Savaşı’nda cephedeyken bile Reşat Nuri Güntekin’in “Çalıkuşu” adlı eserini, “Beyaz Zambaklar Ülkesi” kitabını okuyacak kadar aydın bir asker,

“Nutuk” adlı bir şaheser yazacak kadar kahramanlıklarla örülü bir hayatın başkahramanı 

ATATÜRK! 

YOLU YOL, KİTABI BOL ADAM 

SEN RAHAT UYU ...

  • BIST 100

    10895,25%1,45
  • DOLAR

    32,18% 0,02
  • EURO

    34,95% -0,08
  • GRAM ALTIN

    2503,45% -0,27
  • Ç. ALTIN

    4013,53% 0,01
  • Çarşamba 30.7 ° / 12.1 ° Bölgesel düzensiz yağmur yağışlı
  • Perşembe 23.2 ° / 11.6 ° Bölgesel düzensiz yağmur yağışlı
  • Cuma 22.1 ° / 8.6 ° Güneşli

Balıkesir

22.05.2024

  • İMSAK 03:55
  • GÜNEŞ 05:41
  • ÖĞLE 13:10
  • İKİNDİ 17:05
  • AKŞAM 20:29
  • YATSI 22:07